Φυτεμένα Δώματα - Μια ανάσα ζωής για την πόλη

03/01/2011 Άρθρα / Αρχιτεκτονική

Αποθήκευση

Medium_%ce%a6%cf%85%cf%84%ce%b5%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%b1%20%ce%94%cf%8e%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1

 

Τα τελευταία χρόνια γίνεται, όλο και περισσότερο, λόγος για την εκμετάλλευση των τσιμεντένιων και αποκρουστικών ταρατσών στα αστικά κέντρα για τη δημιουργία μια ανάσας πράσινου μέσα στις πόλεις. Με τον όρο «πράσινες ταράτσες» ή «πράσινα δώματα» δεν εννοούμε την απλή μεταφορά των φυτών μας στο δώμα αλλά μια οργανωμένη, οικολογική κίνηση που αποσκοπεί στην αναβάθμιση της ποιότητας του περιβάλλοντος των αστικών κέντρων. Οι «πράσινες στέγες» καλούνται να βοηθήσουν στην αναβάθμιση της ποιότητας του περιβάλλοντος των αστικών κέντρων καταπολεμώντας σε ένα βαθμό το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας. Κατά το φαινόμενο αυτό, η θερμοκρασία στα αστικά κέντρα είναι αυξημένη κατα 1- 2 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τη γύρω ύπαιθρο κυρίως λόγω του συνδυασμού υψηλών θερμοκρασιών και ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Αυτή η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του περβάλλοντος οδηγεί στη ζήτηση μεγάλων ψυκτικών φορτίων κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών. Η δημιουργία φυτοκαλλυμένου δώματος βοηθά σημαντικά στη μείωση της ζήτησης. Ενδεικτικό είναι ότι έρευνες έχουν αποδείξει ότι ο τελευταίος όροφος κάτω από το δώμα εξοικονομεί ενέργεια (ψύξης και θέρμανσης) έως και 30 % τους καλοκαιρινούς μήνες και 10 % τους χειμερινούς μήνες του έτους.

Η κατασκεύη πράσινου δώματος απαιτεί ειδική μελέτη, έχει σχετικά υψηλό κόστος (ανάλογα με τον τύπο συστήματος κάλυψης που τοποθετείται)και  αποσκοπεί σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη. Όπως τονίζει ο καθηγητής του τμήματος Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Κωνσταντίνος Κίττας, «Τα πράσινα κτίρια δεν είναι πλέον εξεζητημένες φουτουριστικές κατασκευές, αλλά προχωρημένα προιόντα τεχνολογικής εξέλιξης που υπακούουν στις απαιτήσεις για νέα ποιότητα».

Τα συστήματα φύτευσης, ανάλογα με την φέρουσα ικανότητα της κατασκευής, το βάθος φύτευσης και την συντήρησή τους χωρίζονται σε τρεις τύπους:

 

Ι. Εκτακτικός Τύπος

Αποτελείται από πολυεπίπεδη ανάπτυξη φυτών με βάθος του υποστρώματος είναι 8 – 15 cm. Το σύστημα αποτελείται από φυτά εδαφοκάλυψης και ποώδη τα οποία έχουν περιορισμένες ανάγκες άρδευσης και συντήρησης και είναι ανθεκτικά στον άνεμο και στο ψύχος.  Λόγω του χαμηλού φορτίου τους ενδύκνεινται κυρίως για υφιστάμενα κτίρια τα οποία δεν έχουν πρόβλεψη για επιπλέον στατικά φορτία. Το κόστος εγκατάστασης και συντήρησης είναι αρκετά χαμηλό.

ΙΙ. Ημιεντατικός Τύπος

Έχει σχετικά μεγαλύτερο βάρος οπότε απαιτείται στατικός έλεγχος του κτιρίου πριν την τοποθέτηση. Το υπόστρωμα έχει βάθος 10-25 cm και η φύτευση αποτελείται από φυτά εδαφοκάλυψης, φυτά χαμηλής βλάστησης, χλοοτάπητες και μικρούς θάμνους τα οποία δημιουργούν ένα τοπίο που διατηρεί το χρώμα του καθ’όλη τη διάρκεια του έτους. Απαιτείται περιοδική συντήρηση και άρδευση οπότε το κόστος είναι σχετικά υψηλότερο από τον προηγούμενο τύπο.

 

ΙΙΙ. Εντατικός Τύπος

Το βάθος του υποστρώματος είναι 12-100 cm και η φύτευση αποτελείται από ποικιλία φυτων, θάμνων αλλά και δέντρων που χρειάζονται τακτική συντήρηση και άρδευση.Το συγκεκριμένο σύστημα έχει μεγάλο βάρος και ο στατικός έλεγχος των υφιστάμενων αλλά και  νεόδμητων κτιρίωνπριν την εγκατάσταση κρίνεται απαραίτητος. Το συνολικό κόστος τοποθέτησης και συντήρησης είναι αρκετά υψηλό.

 

Τα βασικά οφέλη από την δημιουργία πράσινων ταρατσών είναι :

Ι. Εξοικονόμηση Ενέργειας

  • Μειωμένη θερμική επιβάρυνση του κτιρίου. Τα φυτά με το φύλλωμά τους προσφέρουν πλήρη σκιασμό και δεν εμποδίζουν τη διείσδυση της ηλιακής ακτινοβολίας με αποτέλεσμα διατηρούν σχετικά σταθερή τη θερμοκρασία στην επιφάνεια του δώματος.
  • Αύξηση θερμοχωρητικότητας εξαιτίας της μεγάλης θερμικής μάζας των κηπευτικών στρώσεων και του στρώματος ακίνητου αέρα, που παγιδεύεται ανάμεσα στον ατμοσφαιρικό αέρα και στην ανώτατη επιφάνεια της διατομής των φυτών, το οποίο προστατεύει από την ηλιακή ακτινοβολία το καλοκαίρι και τις θερμικές απώλειες το χειμώνα.
  • Εξατμισοδιαπνοή που οδηγεί στην παραγωγή ψυκτικών ή θερμικών φορτίων για δροσισμό ή θέρμανση το καλοκαίρι και χειμώνα αντίστοιχα.

ΙΙ. Άλλα Περιβαλλοντικά Οφέλη

  • Συγκράτηση και ανάσχεση του νερού της βροχής. Αύξηση των ποσοστών της εξάτμισης με αποτέλεσμα την μείωση φόρτισης του αστικού δικτύου απορροής των υδάτων. Εάν έχουν πάχος περίπου 10 cm, μπορούννα συγκρατήσουν περίπου το 60% του νερού της βροχής κατά τους χειμερινούς μήνες.
  • Ηχομόνωση λόγω της ύπαρξης του υποστρώματος των φυτών και του αέρα που παγιδεύεται.
  • Βελτίωση του μικροκλίματος της περιοχής μέσω της φωτοσύνθεσης που βοηθά τον εμπλουτισμό του αέρα με οξυγόνο και την αποδέσμευση διοξειδίου του άνθρακα.
  • Ανάπτυξη και συντήρηση πολλών ειδών χλωρίδας που δε μπορούν να αναπτυχθούν στο έδαφος
  • Μείωση του φαινομένου της αστικής νησίδας. Αποτρέπουν την ανάπτυξη υψηλών θερμοκρασιών κυρίως λόγω εξατμισοδιαπνοής και φωτοσύνθεσης.

ΙΙΙ. Κοινωνικά και Οικονομικά Οφέλη

  • Αξιοποίηση ανεκμετάλλευτων χώρων και αισθητική αναβάθμιση ευρύτερης περιοχής αλλά και του υπό μελέτη κτιρίου. Δημιουργία κτιρίων με πιο φιλική και ελκυστική όψη.
  • Αύξηση διάρκειας ζωής των δομικών υλικών (π.χ θερμομονωτικά υλικά) λόγω της προστασίας τους από θερμική επιβάρυνση.
  • Αύξηση της εμπορικής αξίας του ακινήτου.

 

Φυσικά παρ’όλα τα εμφανή και αδιαμφισβήτητα οφέλη από την φυτοκάλυψη των δωμάτων, υπάρχουν και κάποια μειονεκτήματα τα οποία λειτουργουν ανασταλτικα και είναι τα εξής:

  • Κίνδυνος υγρασίας. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γίνει προσεκτικός σχεδιασμός ώστε να αποφευχθουν βλάβες στεγάνωσης.
  • Στατική Επιβάρυνση κτιρίου. Θα πρέπει να ελέγχεται πάντα κατά πόσο το κτίριο έχει πρόβλεψη για επιπλέον στατικά φορτια.
  • Οικονομική Επιβάρυνση. Είναι σημαντικό πριν από τη δημιουργία του φυτοκαλλυμένου δώματος να γίνεται αναλυτικός υπολογισμός του κόστους κατασκευής του ολοκληρωμένου συστήματος φύετευσης καθώς και της συντήρησής του.

 

Τα φυτοκαλλυμένα δώματα δυστυχώς δεν αποτελούν ακόμα απαραίτητη πρόβλεψη στον σχεδιασμό των κτιρίων. Ωστόσο, με σωστή ενημέρωση και ευαισθησία απέναντι στα περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα αστικά κέντρα, μπορεί ο καθένας να συνεισφέρει στη δημιουργία των πράσινου δώματος στο κτίριο του – ενδεχομένως ενημερώνοντας και παρακινώντας και τους υπόλοπους ενοίκους του κτιρίου-  και να δώσει μια ανάσα ζώης στην πόλη.